Gelijkspanning: ‘Als het in Nederland lukt, lukt het overal’

Gelijkspanning: ‘Als het in Nederland lukt, lukt het overal’

  • Lees ook: De straatverlichting bedienen vanaf je telefoon

Harry Stokman, directeur van Direct Current, heeft als missie gelijkstroom in Nederland in te voeren. Afgelopen maand ontving Stokman het Goed Bezig-compliment uit handen van Arno Bronswijk van automatiseringsbedrijf ABB, als blijk van waardering voor het onverminderde enthousiasme waarmee Direct Current Nederland probeert te veroveren. Wij stelden Harry Stokman 4 vragen over zijn passie.

Wat is gelijkspanning?

‘Toen begin negentiende eeuw elektriciteit werd uitgevonden, waren er twee manieren om het elektriciteitsnet in te richten: met wisselstroom of met gelijkstroom. Na een heftige strijd tussen Thomas Edison (gelijkstroom) en Nikola Tesla (wisselstroom), waarbij de spanning zo hoog opliep dat er zelfs een olifant werd geëlectrocuteerd, is besloten het elektriciteitsnet op basis van wisselstroom aan te leggen. Zo kon elektriciteit over grote afstanden worden vervoerd.’

‘Inmiddels is het gebruik van wisselstroom eigenlijk achterhaald, omdat energie steeds minder vaak in grote centrales wordt opgewekt, maar juist decentraal. Je kunt het vergelijken met het menselijk lichaam: de kolencentrales waren vroeger het hart, de hoogspanningsmasten de slagaders, en het lichtnet de haarvaten. Tegenwoordig willen we van de kolencentrales af, en meer capaciteit uit de ‘haarvaten’ halen. Je moet dan wel oppassen voor spataderen, en dat is waar Direct Current zich mee bezig houdt: oplossingen bedenken voor de transitie van wisselstroom naar gelijkstroom.’

Waarom is gelijkstroom zo belangrijk?

‘Er is steeds meer vraag naar elektriciteit: auto’s gaan elektrisch rijden en we zijn steeds minder afhankelijk van gas. Daardoor wordt er meer gevraagd van het elektriciteitsnet; er is meer capaciteit nodig. Als we op deze voet verder gaan met wisselstroom, moet het net worden verzwaard. Met gelijkstroom kunnen we een meer organisch systeem aanleggen, waarbij het niet nodig is straten open te breken. Het wisselen van gelijkstroom naar wisselstroom en weer terug leidt bovendien tot energieverlies. Steeds meer energie wordt opgewekt door zonnepanelen, die stroom wordt als gelijkstroom afgegeven. Nu moet deze stroom omgezet worden naar wisselstroom, en in veel gevallen uiteindelijk weer naar gelijkstroom.’

‘Een ander groot voordeel: er zijn veel minder transformators nodig, waardoor enorm veel schaarse grondstoffen worden bespaard. Elektronica gaat langer mee: bijvoorbeeld bij ledverlichting is het vaak de transformator die de kortste levensduur heeft, terwijl de lamp zelf nog langer mee kan. Je ziet het ook in je dagelijks leven: we verzamelen steeds meer adapters, voor de telefoon en laptop, maar ook bijvoorbeeld een stofzuigrobot en ledverlichting. Bij gelijkstroom kun je al deze apparatuur rechtstreeks op het elektriciteitsnet aansluiten via USB-C poorten.’

Is wel haalbaar om na meer dan honderd jaar wisselstroom over te stappen op gelijkstroom?

‘Het is een beetje alsof je voorstelt om vanaf nu ineens links te gaan rijden. Maar het bijzondere is: steeds meer mensen raken overtuigd van de voordelen van gelijkstroom. Nederland is op dit gebied echt een koploper. Daar zijn wij trots op, en wij geloven dat als het in Nederland kan, het overal kan. Het mooiste is natuurlijk als je in een ‘green field’ kunt beginnen: wij werken mee aan projecten in Azië en Afrika, waar we vanaf het begin met gelijkstroom werken. Maar juist als het lukt om in Nederland gelijkspanning te implementeren, is er geen excuus meer voor de rest van de wereld. Gelukkig zien we in Nederland veel enthousiasme: ABN AMRO gaat bijvoorbeeld gelijkstroom toepassen bij een nieuw paviljoen op de ZuidAs, en ook de TU Delft heeft voor het nieuwe gebouw Pulse voor gelijkspanning gekozen.’

Wat is de rol van Direct Current in dit proces?

‘Wij bedenken de technische oplossingen die nodig zijn om de transitie naar gelijkstroom te maken. We adviseren bedrijven, en ontwikkelen zelf apparatuur, zoals conversieapparaten. Er is nog geen markt voor deze apparatuur, maar wij zijn ervan overtuigd dat deze markt binnen korte tijd zal ontstaan. Ook zijn we in gesprek met belangrijke partijen, zoals de netbeheerders. Alliander loopt op dit gebied voorop: in Lelystad en in het Westland wordt gewerkt aan grote pilots met gelijkstroom.’

 

UNETO-VNI
UNETO-VNI
Adres: Bredewater 20, 2715 CA Zoetermeer
Website: www.uneto-vni.nl
Social media: